Chọn mua cá lóc tươi là một trong những kỹ thuật cơ bản nhất của người nội trợ nếu muốn có bữa ăn ngon từ cá. Một con cá tươi sẽ giúp giữ được vị ngọt, thơm, thịt săn chắc và đặc biệt là không bị tanh khi nấu. Chỉ cần chú ý vài điểm nhỏ về da, mắt, mang và thân cá là có thể nhận biết được cá còn tươi hay đã để lâu. Bài viết này BaThao sẽ chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế, để bạn đi chợ lúc nào cũng chọn được cá lóc ngon như ý.
Phân biệt cá lóc đồng và cá lóc nuôi
Đây là phần nhiều người hay nhầm lẫn, nhất là khi người bán không nói rõ. Thực tế hai loại này có khác biệt rõ rệt về mùi, thịt và giá cả. Bảng sau đây sẽ giúp bạn dễ hình dung:
|
Tiêu chí |
Cá lóc đồng |
Cá lóc nuôi |
|
Màu da |
Sẫm, đen ánh vàng, hơi thô |
Xanh đen nhạt, trơn, nhìn sạch sẽ hơn |
|
Kích cỡ |
Nhỏ hơn, thường dưới 1kg |
Lớn hơn, có con trên 1.5kg |
|
Thịt |
Dai, thơm, ít mỡ, săn chắc |
Mềm, nhạt, dễ bở nếu nấu lâu |
|
Mùi |
Thơm nhẹ, không tanh |
Dễ có mùi tanh nhẹ, nhất là nếu nuôi bằng cám |
|
Giá bán |
Cao hơn 10–30% |
Rẻ hơn, dễ mua hơn ngoài chợ |
|
Nguồn gốc |
Tự nhiên (ruộng, đồng, sông) |
Ao nuôi, hồ nhân tạo |
Nếu nấu món kho, canh chua, bánh canh mà cần vị ngọt đậm, bạn nên ưu tiên cá đồng. Ngược lại, nếu chỉ cần thịt mềm nấu nhanh gọn, cá nuôi vẫn dùng được, miễn là chọn con còn tươi.

Các dấu hiệu nhận biết cá lóc còn tươi
Da cá còn bóng, không trầy xước
Cá lóc tươi da phải còn sáng, có độ bóng tự nhiên và không bị tróc vảy hoặc bầm dập. Nếu thấy da nhăn, tróc nhiều chỗ hoặc có vết máu, khả năng cao cá đã để lâu hoặc bị va đập mạnh khi vận chuyển.

Mắt cá trong, không bị đục
Quan sát mắt cá là cách nhanh nhất để phân biệt cá mới hay cá cũ. Mắt cá còn tươi sẽ lồi nhẹ, trong veo, lòng đen rõ ràng. Nếu mắt cá bị đục, lõm sâu vào trong hốc mắt thì không nên mua.

Mang cá đỏ tươi, không có mùi hôi
Dùng tay vạch nhẹ mang cá ra kiểm tra. Cá tươi mang sẽ đỏ au, ướt và không có mùi hôi. Nếu mang chuyển sang màu nâu, xám hoặc đen là dấu hiệu cá đã để lâu. Đặc biệt, nếu có mùi tanh nồng thì nên bỏ qua.
Thân cá cứng, thịt đàn hồi
Cầm cá lên, bạn sẽ cảm nhận rõ độ chắc tay. Dùng ngón tay ấn nhẹ vào mình cá, nếu thịt cá đàn hồi trở lại ngay thì cá còn tươi. Ngược lại, nếu thịt mềm nhũn, để lại vết lõm lâu thì cá đã mất độ tươi.

Cá phản ứng khi chạm vào (nếu còn sống)
Nếu người bán để cá trong thau nước, bạn có thể chạm nhẹ vào thân cá để kiểm tra. Cá còn khỏe sẽ vùng vẫy hoặc quẫy nhẹ. Cá yếu hoặc đã chết sẽ nằm yên, phản ứng chậm hoặc không có phản ứng.
Những dấu hiệu cảnh báo cá lóc đã để lâu
Một số con cá nhìn ngoài có vẻ tươi nhưng thực chất đã để qua ngày. Dưới đây là những dấu hiệu cần lưu ý:
- Da cá có màu nhợt nhạt, không đều, có đốm đỏ hay thâm tím.
- Mắt cá bị đục hoàn toàn, lòng đen không rõ.
- Mang cá khô, dính bết, chuyển sang màu xám hoặc nâu đen.
- Thân cá mềm, nhũn, cầm lên thấy trơn nhớt bất thường.
- Có mùi tanh nồng, hôi dầu hoặc mùi lạ, đặc biệt là vùng mang và bụng cá.
Gặp những dấu hiệu trên thì dù giá rẻ cũng không nên mua, vì không chỉ làm món ăn không ngon mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe.
Kinh nghiệm chọn mua cá lóc theo mùa
Cá lóc tuy có quanh năm, nhưng mùa nào cá ngon, chắc và ít tanh hơn thì không phải ai cũng biết.
- Mùa mưa: Từ tháng 5 đến tháng 10, cá lóc đồng sinh sôi nhiều, thịt săn chắc, vị ngọt rõ rệt. Đây là thời điểm tốt nhất để mua cá lóc đồng.
- Mùa khô: Cá nuôi chiếm đa số, do khan hiếm cá đồng. Lúc này nên chọn kỹ hơn, vì cá dễ bị nuôi tăng trọng, thịt không thơm.
- Ngày rằm, lễ tết: Nên đi chợ sớm vì cá thường bán nhanh. Càng trưa càng khó chọn được con ngon.
Ngoài ra, nếu muốn chắc ăn, bạn nên hỏi thẳng người bán về thời điểm đánh bắt hoặc nguồn cá. Những sạp cá lâu năm thường nói thật, hoặc sẽ cho bạn đổi nếu phát hiện cá không tươi.

Nên chọn cá lóc kích cỡ bao nhiêu là ngon nhất?
Kích cỡ cá ảnh hưởng rất nhiều đến độ ngon và dễ chế biến. Dưới đây là gợi ý của BaThao:
- Khoảng 800g – 1.2kg: Đây là cỡ cá lý tưởng, thịt dày, ít xương dăm, dễ lóc và nấu. Cá quá nhỏ thường nhiều xương, thịt ít.
- Trên 1.5kg: Cá lớn thịt dai, có thể nấu món hấp, nướng, nhưng nếu nấu bánh canh hoặc canh thì sẽ không ngọt bằng cá vừa.
- Dưới 500g: Chỉ nên chọn khi muốn nấu món đơn giản, ăn liền. Nhưng loại này nhiều xương, phải lọc kỹ.
Cách bảo quản cá lóc sau khi mua về
Không phải lúc nào mua cá về cũng nấu liền. Vì vậy, cần biết cách bảo quản đúng để giữ cá không bị hôi, nhớt hay mất vị.
- Nấu trong ngày: Rửa sạch, để ráo rồi bọc kín bằng túi đựng thực phẩm hoặc hộp đậy kín, bỏ vào ngăn mát. Không nên để cá tiếp xúc với không khí lâu.
- Chưa dùng ngay: Làm sạch, mổ bụng, bỏ ruột, rửa với nước muối loãng. Sau đó thấm khô rồi cấp đông. Có thể chia cá thành từng phần nhỏ để dễ lấy ra dùng dần.
- Không cấp đông khi cá còn nguyên ruột: Sẽ gây mùi, dễ hỏng.
- Không rã đông bằng nước nóng: Nên rã đông từ từ trong ngăn mát hoặc bằng nước lạnh có bọc nilon kín.

Những câu hỏi thường gặp khi chọn cá lóc
Làm sao phân biệt cá lóc nuôi bằng cám tăng trọng?
Cá nuôi bằng cám thường có thân to bất thường, bụng phình, thịt mềm và có mùi cám đặc trưng. Nếu cầm lên thấy thân mềm, không đàn hồi, rất có thể là cá nuôi ép lớn bằng thức ăn công nghiệp.
Cá có trứng thì có phải cá ngon hơn?
Cá có trứng thường béo hơn, nhưng chưa chắc đã ngon hơn cá không trứng. Nếu bạn định kho hoặc hấp thì cá có trứng sẽ hấp dẫn. Còn nếu nấu canh, bánh canh thì cá ít trứng lại có phần thịt dày, ngọt hơn.
Có nên chọn cá lóc làm sẵn?
Chỉ nên mua cá làm sẵn nếu quen sạp bán và biết rõ cá được làm trong ngày. Nhiều nơi để cá qua đêm, làm sẵn nhưng vẫn trưng bày như cá mới. Lúc đó rất khó kiểm tra độ tươi. Nếu không chắc, nên chọn cá sống rồi nhờ người bán mổ tại chỗ.
Làm gì khi lỡ mua cá có mùi tanh?
Nếu cá chưa bị ươn nhưng hơi tanh, bạn có thể chà muối hột, rượu trắng hoặc nước gừng lên cá rồi rửa sạch lại. Ngoài ra, khi nấu, có thể nướng hành, gừng, cho vào nồi nước dùng để át mùi tanh.
Việc chọn mua cá lóc tươi không khó, chỉ cần chịu khó quan sát kỹ một chút là bạn có thể nhận biết được đâu là con cá ngon, đâu là cá đã để lâu. Tại BaThao, mỗi tô bánh canh cá lóc đều được bắt đầu từ công đoạn chọn nguyên liệu tươi sạch và kỹ lưỡng như vậy. Mong rằng những kinh nghiệm trên sẽ giúp bạn tự tin hơn mỗi lần đi chợ, góp phần tạo nên những bữa cơm tròn vị cho gia đình.